Buradasınız : Ana Sayfa //Güncel Haberler//Faiz Nedir?

Faiz Nedir?

FAİZ NEDİR ?

Faiz temel olarak paranın zaman değeri ya da paranın fiyatıdır. Buna göre faiz, fon arz ve talep eden taraflar karşılaştıklarında, fon (para) sahibi olan tarafın parasından belli bir süre için uzak kalmasının karşılığı olarak borcu verdiği taraftan istediği kiradır.

faiz nedir

faiz nedir

Belli bir ekonomi bünyesindeki piyasalarda pek çok faiz oranı vardır. Temelde birbirlerinden ayrı otorite ya da katılımcılar tarafından belirlenen bu faizler, birbirleriyle hiç de alakalı değilmiş gibi görünebilirler.
Bu birbirleriyle pek ilgili gibi görünmeyen faiz oranlanmn aynı ülke ekonomisinde, farklı piyasalarda uzun süre birbirlerinden bağımsız davranmaları beklenemez. Aym ekonomide, aym aktörler vardır ve bu aktörler aym değişkenlerden etkilenip yine aym değişkenleri etkilemeye çalışırlar. Nasıl tümüyle aynı olan bir mal, pazarda iki farklı fiyattan satılamazsa para da çok farklı faiz oranlarından el değiştiremez.

Buna göre, piyasalarda farklı faiz oranlan vardır; ancak bunlar birlikte hareket ederler ve zaman içinde birbirlerine yakınlaşırlar. Bu durum, aslında faizlerde bir tek trend (eğilim) olduğu şeklinde de özetlenebilir. Bir tek makro trend.
Çok kısa vadede faizlerin yönsüz olduğu düşünülebilir ya da farklı faizlerin yönleri kısa vadede faklı görülebilir. Ancak orta ve uzun vadede, tümü de aynı yöne doğru hareket edecektir.

Ekonomideki temel faiz oram Merkez Bankası’mn (MB) açıklamış olduğu gecelik (Över Night – O/N) faiz oranıdır. Hem gecelik borç verme hem de borçlanma faizi olmak üzere, birbirine yakın iki ayrı faiz oram açıklanır. Merkez Bankası O/N faiz oram, MB gösterge faiz oranı ya da MB politika faiz oranı olarak da isimlendirilir. Bu oran, aslmda teorik bir faizdir ve piyasanın kendi hesabım bu faizi baz alarak yapması amacıyla bir gösterge niteliğiyle saptamr ve açıklanır.

Merkez Bankası’nın açıklamış olduğu gecelik faizi dikkate alan piyasalar, bir bakıma ülke hazinesinin de nasıl bir faiz oranından borçlanmayı uygun gördüğünü algılarlar ve bu durum, aslında arz talep koşullarına göre oluşan hazine bonosu faizlerini de belirler. Burada ciddi bir tavuk-yumurta ilişkisi vardır: “MB, O/N faizlerini belirleyerek hâzinenin borçlanma faizi konusunda piyasaya sinyal verir” şeklinde algılamak da, “MB, piyasanın borç verme konusundaki isteği ya da isteksizliğim dikkate alarak makul faiz seviyesini saptar” demek de mümkündür.
O hâlde MB gecelik faizleri ile hazine borçlanma faizleri (hazine bonosu ve devlet tahvili) arasmda ciddi bir ilişki vardır. Bu iki faizin oturduğu seviye, günlük hayattaki faiz hadlerini de belirler. Sistemdeki tüm faizler, aslında farkında olmadan bu çerçevede oluşmuştur: vade farkları, otomobil kredileri, mevduat faizleri.

MB gecelik faiz oranları ve hazine faizleri oturduktan sonra bankalar maliyetlerini ayarlar ve mevduat faizlerini saptarlar. Maliyet seviyesi saptandığında derhâl kredi faizleri de saptanır. Az önce belirttiğimiz gibi, elbette tüm bu faizler aynı oranda değildir; ama benzer hareketler içindedirler.

Örneğin, MB gecelik faizleri arttırdığında hazine bonosu faizleri de yükselir. Bu durum genel faiz hadlerini yükseltmiş demektir ve bankalar da hemen mevduat faizlerini buna göre ayarlarlar. Mevduat faizlerinin artması bankaların gözünde maliyetlerin artması anlamına geleceğinden gelir tarafına da yansımalıdır: Kredi faizleri de arttırılır.

Elbette bu hikayenin tam tersi, yani faizlerin düşmesi senaryosu da geçerlidir. Hikaye, genelde MB faiz değişikliği ile başlar.

Copyright © 2011 Sosyolife: Popüler Bilgi Paylaşımı!. Tüm hakları saklıdır.
Sitemap
Paylaş